Uzun yıllar sesli kitaba mesafeli durdum. Bana göre okumak, gözle ve elle olan bir eylemdi. Ama yoğun bir dönemde okuma süremin azaldığını fark edince, bir deneme yapmaya karar verdim. İki ay boyunca yürüyüşlerimde, ev işlerinde ve toplu taşımada sesli kitap dinledim.
Zamanı geri kazanmak
Sesli kitabın en büyük avantajı, boşta kalan zamanları değerlendirmesi. Bulaşık yıkarken, yürürken ya da yolda beklerken bir kitabın birkaç bölümünü dinlemek mümkün. Bu sayede ayda okuduğum kitap sayısı arttı. Elbette bunu bir yarış gibi görmedim, ama okuma hissini kaybetmemek iyi geldi.
Tek dezavantajı, telefonun elde olması. Başka bir uygulamaya geçip bildirimlere dalmak çok kolay. Bunu önlemek için yürüyüşlerde telefonu uçak moduna aldım ve sadece sesli kitap uygulamasını açık tuttum.
Anlatıcının önemi
Sesli kitapta, anlatıcının sesi ve yorumu deneyimin yarısı. Bir kitabı sevdiren de sevdirmeyen de bazen o ses oluyor. Birini beş dakikada bıraktım, çünkü ses çok yapaydı. Diğerinde ise anlatıcı öyle güzel okudu ki, kitap sanki ikinci kez yazılmış gibiydi.
Bu yüzden satın almadan ya da abone olmadan önce örnek bölümü dinlemenizi öneririm. Çoğu platform kısa bir örnek sunuyor. Bu, hem bütçenizi hem de zamanınızı korur.
- Önce örnek bölümü dinleyin.
- Hızı 1.0’dan başlatıp yavaş yavaş ayarlayın.
- Not almak için telefonunuzda bir not uygulaması hazır tutun.
Her kitap için uygun mu?
Hayır. Bana göre, karakter ağırlıklı romanlar ve öyküler sesli dinlemeye çok uygun. Ancak teknik kitaplar, çok sayıda isim ve tarih içeren metinler ya da diyagram gerektiren kaynaklar için basılı hâl daha iyi. Ben böyle kitapları kâğıttan okumaya devam ediyorum.
Hatırlama konusunda ise ilginç bir şey fark ettim: sesli dinlediğim kitapların olay örgüsünü iyi hatırlıyorum ama alıntılar ve ayrıntılar daha silik kalıyor. Bu kişiden kişiye değişebilir ve bilimsel bir çıkarım değil, kendi gözlemim.
Kulakla okumak, okumak mı?
Bu sorunun cevabı bence kişisel. Ben artık bunu bir ayrım olarak görmüyorum. Eğer bir hikâyeyi alıp zihninizde canlandırıyorsanız, kulakla da olsa okumuş sayılırsınız. Önemli olan hikâyeyle temas etmek.
Çocuklarla sesli kitap dinlemek de güzel bir aile aktivitesi olabilir. Ben yeğenimle uzun bir araba yolculuğunda bir çocuk kitabı dinledim ve ikimiz de çok eğlendik. Ekran karşısında geçen zamanı azaltmanın yumuşak bir yolu. Kitabı bittiğinde onunla hikâye üzerine sohbet etmek de ayrı bir keyif verdi.
Pratik öneriler
Sesli kitaba başlayacaklar için küçük önerilerim var. Ses hızını 1.0’da başlatın; alıştıkça biraz artırabilirsiniz, ama çok hızlı dinlemek metnin tadını kaçırıyor. Uyumadan önce dinliyorsanız uyku zamanlayıcısını kullanın, yoksa sabah hangi bölümde kaldığınızı bulmak zor oluyor. Yürüyüşte kulaklıkla dinlerken trafik seslerini duymak için ses seviyesini düşük tutmaya dikkat edin.
Kütüphane üyelikleri ve ücretsiz kamu malı eserler de sesli kitap dünyasına başlamak için güzel yollar. Ben ilk iki kitabı bu yolla dinleyip alışmaya çalıştım; ardından abonelik hakkında karar verdim.
Şimdi iki alışkanlığımı birlikte sürdürüyorum: akşamları basılı kitap, gündüz yürürken sesli kitap. Bu denge bana en iyi gelen düzen oldu.
Kapak fotoğrafı: European Parliament / Wikimedia Commons (CC BY 4.0)
