Cuma akşamı iş çıkışı telefonumu kapattım, bir çekmeceye koydum ve pazar akşamına kadar açmadım. Bu bir “detoks” modası değil; gerçekten ne kadar bağımlı olduğumu görmek istedim. Önceden bir arkadaşıma ve aileme haber verdim; acil durumlarda ev telefonundan arayabileceklerini söyledim.
İlk altı saat: huzursuzluk
İlk saatlerde elim durmadan cebime gitti. Cebimde hiçbir şey yoktu ama refleks sürüyordu. Bir iki kez saate bakmak için telefonu aradım, sonra eski kol saatimi buldum. Müzik dinlemek için radyoyu açtım. Hayatımdan çıkardığım şeyin, aslında ne kadar çok işlev taşıdığını fark ettim: saat, alarm, harita, müzik, kamera, rehber.
Bu işlevlerin hepsi tek bir cihazda olduğu için telefon, gereğinden fazla yer kaplıyor. Dijital detoks bana bunu açıkça gösterdi.
İkinci gün: sakinlik
Cumartesi sabahı biraz farklıydı. Kahvaltıyı yavaş yaptım, gazete okudum, uzun bir yürüyüşe çıktım. Haritaya ihtiyacım olmadı çünkü tanıdık sokaklardaydım. Akşam eski bir arkadaşıma kartpostal yazdım. Bunu yıllardır yapmamıştım.
Zamanın daha yavaş aktığını hissettim. Aslında zaman aynıydı, ama ben onu daha çok kullanıyordum. Telefon sürekli parçalı dikkat ürettiği için, onsuz kalınca saatler birleşti.
- Önceden yakınlarınıza haber verin.
- Saat, alarm ve harita gibi işlevler için alternatif hazırlayın.
- Telefonu görünmeyecek bir yere koyun.
Neyi özledim, neyi özlemedim?
Özlediklerim: arkadaşlarla mesajlaşmak, hızlı bilgiye ulaşmak ve fotoğraf çekmek. Özlemediklerim: haber akışı, sosyal medya ve bildirimler. Bu ayrım bana, telefonun hangi işlevlerinin gerçekten değerli, hangilerinin sadece alışkanlık olduğunu gösterdi.
Pazar akşamı telefonu açtığımda onlarca bildirim bekliyordu. Hepsini sildim. Önemli olan mesajlara cevap verdim ve gerisini görmezden geldim. İki günde dünyanın bensiz döndüğünü görmek, rahatlatıcıydı.
Kalıcı değişiklikler
Denemeden sonra birkaç kural koydum. Yatak odasında telefon yok; çalar saat kullanıyorum. Yemek masasında telefon yok. Sosyal medya uygulamalarını ana ekrandan kaldırdım, böylece açmak için bir adım ekstra atıyorum. Bunlar küçük ama etkili.
Herkesin hayatı farklı; işi telefondan yürüyen biri bunu uygulayamayabilir. Ama kısa bir mola bile bence faydalı. Bir deneyin; belki siz de benim gibi şaşırırsınız.
Detoksun en şaşırtıcı yönü, can sıkıntısıydı. Cumartesi öğleden sonra bir an gerçekten sıkıldım ve ne yapacağımı bilemedim. Sonra balkona çıkıp bitkilerime baktım, bir kitap açtım, mutfakta bir kek yaptım. Can sıkıntısı, yaratıcılığın kapısını aralayabiliyor. Telefon olmadığında bu kapı bir süre sonra kendiliğinden açılıyor.
Telefonun her sıkıntıyı anında bastırdığını fark ettim. Oysa bazen sıkılmak, kendimizle başbaşa kalmak için bir fırsat.
Detoksu planlamak isteyenlere
Kırk sekiz saatlik bir detoks planlamak istiyorsanız, önce takvimden uygun bir hafta sonu seçin. İş bağlantılarını, aileyi ve arkadaşları önceden bilgilendirin. Navigasyon gerektiren bir yere gidecekseniz, kâğıt harita ya da yazılı adres hazırlayın. Eğlence olarak kitap, bulmaca, yemek yapmak ya da bir yürüyüş planlayın. Boşluk bırakırsanız, elin yeniden telefona gitmesi çok kolay oluyor.
Detoksun amacı telefonu cezalandırmak değil; kendimizle ve çevremizle temas süresini artırmak. Bu bakış açısıyla yaklaşınca, sürecin keyifli bir deneyime dönüştüğünü gördüm.
Bir sonraki detoksum kırk sekiz saat değil, bütün bir hafta sonu artı pazartesi öğlene kadar olacak. Bakalım dayanabilecek miyim.
Kapak fotoğrafı: Gabriel Santiago gabrielssantiago / Wikimedia Commons (CC0)
.jpg){kind=link}