Hiç resim yeteneğim olmadığını düşünürdüm. Bu yüzden bir arkadaşım beni ebru atölyesine çağırdığında biraz çekindim. Ama merak ağır bastı ve bir cumartesi öğleden sonrasını, suyun üzerinde boyalarla geçirdim. Sonuçta ortaya çıkan resim kusursuz değildi, ama o öğleden sonranın tadı hâlâ aklımda.
Ebru nedir?
Ebru, yoğunlaştırılmış su yüzeyine damlatılan boyaların desen oluşturması ve bu desenin kâğıda aktarılması sanatı. Türk ebru sanatı, UNESCO tarafından somut olmayan kültürel miras listesine alınmış. Bu bilgi bile sanatın taşıdığı kültürel ağırlığı gösteriyor.
Atölye hocası bize teknik süreci anlattı: bir tekne içinde kıvamı ayarlanmış su, üzerine damlatılan boyalar, ince bir çubukla çizilen desenler ve en sonunda kâğıdın nazikçe yüzeye bırakılması. Ben her adımı dikkatle takip ettim; çünkü ufak bir acelecilik, deseni bozuyordu.
Elim titrerken
İlk boya damlasını suya bıraktığımda elim titriyordu. Boya yayıldı, küçük bir daire oluşturdu. İkinci rengi ekleyince daire bir diğerini itti. Bu minik gösteri, beni gerçekten büyüledi. Bir zamanlar gelişmiş bir araç değil, sadece su ve boyaydı.
Sonra ince çubuğu aldım ve desen çekmeye başladım. Çubuğu çok hızlı çekince boyalar karışıyor, çok yavaş çekince desen oluşmuyor. Bir ritim bulmak gerekiyor. Ben on dakikada tam anlamıyla bulamadım, ama üçüncü denememde yarı yarıya yakaladım.
- Atölyede acele etmeyin; süreç sonuçtan daha önemli.
- Kıyafetlerinizi boya lekesinden korumak için önlük kullanın.
- Deseni kâğıda aktarırken nefesinizi kontrol edin.
Sabrın sanatı
Ebru, bana sabrı ve şimdiye odaklanmayı hatırlattı. Telefonum cebimdeydi ama o saatlerde bir kez bile bakmadım. Çünkü bu iş, dikkat istiyor. Suyun üstündeki küçük bir dalgalanma bile deseni etkiliyor. Bu kadar hassas bir işte aklınız başka yerde olamaz.
Kâğıda aktardığım desen bana güzel göründü, çünkü içinde benim titreyen elim vardı. Atölye hocası “hata diye bir şey yok, her desen biriciktir” dedi ve bu cümle aklımda kaldı.
Devam edecek miyim?
Büyük ihtimalle evet. Bir kursa yazılmayı düşünüyorum. Ebru, hem rahatlatıcı hem de öğretici bir hobi gibi görünüyor. Ayrıca emek verilmiş el işi bir eserin, ortaya çıkardığı tatmin hissi hiçbir dijital üretimde yok.
Atölyeden çıkarken fark ettiğim bir şey de, bu sanat dalının insanlara nasıl bir sakinlik verdiğiydi. Herkes sessizce kendi tekne başında çalışıyordu. Aralarında yaşlı bir hanım da vardı; yıllardır ebru yaptığını, bunun ona iyi geldiğini anlattı. Ellerin yavaşça çalıştığı, düşüncelerin sakinleştiği bir ortamdı. Şehirde bunun gibi mekânları bulmak, ruha iyi geliyor.
Atölye için pratik bilgiler
İstanbul’da ve diğer şehirlerde birçok kültür merkezi ve sanat evi ebru atölyeleri düzenliyor. Genellikle tek seferlik tanıtım atölyeleri ve birkaç haftalık kurslar bulunuyor. Fiyat ve içerik atölyeye göre değişiyor, bu yüzden önce telefonla ya da internet sitesinden bilgi alın. Malzemeler çoğu atölyede dahil; sizin getirmeniz gereken bir şey genellikle yok.
Ebru yaparken kıyafetlerinizin kirlenebileceğini aklınızdan çıkarmayın. Ben eski bir gömlek giymiştim ve iyi ki öyle yapmışım. Bitirdiğiniz çalışmayı kurumaya bırakıp birkaç gün sonra çerçeveletebilirsiniz.
Siz de bir gün bir atölyeye uğrayın. Belki siz de benim gibi, hiç beklemediğiniz bir yerde, hiç beklemediğiniz bir yeteneği keşfedersiniz.
Kapak fotoğrafı: Urmen19 / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
